Praktische tools

Bij de borging van constructieve veiligheid in bouwprojecten spelen diverse ketenpartners een rol. Het Kennisportaal Constructieve Veiligheid helpt bij het maken van afspraken over de verdeling van verantwoordelijkheden op het gebied van constructieve veiligheid. Dit kennisportaal is de digitale opvolger van het “Compendium Aanpak Constructieve Veiligheid”, waarvan de laatste editie verscheen in 2011.

Het Handboek Omgevingsveiligheid van het RIVM geeft informatie op het inrichten van een gebied ter bescherming van mens en milieu. Dit handboek richt zich vooral op overheden en omvat veel meer dan de risico’s die te maken hebben met bouwen. Een belangrijk onderwerp is bijvoorbeeld  vervoer van gevaarlijke stoffen. Het handboek is te vinden op Handboek Omgevingsveiligheid | Omgevingsveiligheid.

Veiligheids- en gezondheidsplan (V&G)

De leidraad V&G is ontwikkeld om de arbeidsomstandigheden in de bouw te verbeteren. Met de leidraad kunnen werkgevers mogelijke arborisico's, zoals valgevaar, stof en fysieke belasting, voorkomen. Het Arbobesluit Bouwproces kent verplichtingen voor zowel de opdrachtgever en de ontwerper, als voor de (hoofd)aannemer.

De verplichtingen voor de opdrachtgever/ontwerper uit het Arbobesluit behelzen:

  • het doen van een kennisgeving aan de Inspectie SZW
  • het inventariseren van de arborisico’s
  • het doen van suggesties voor maatregelen
  • het opstellen van het V&G-plan ontwerpfase en het V&G-dossier
  • het aanstellen van de V&G-coördinator ontwerpfase en
  • het aanstellen van de V&G coördinator uitvoeringsfase.

De opdrachtgever doet een kennisgeving aan de Arbeidsinspectie:

  • voor bouwwerken, waarvan de bouwtijd méér dan 30 werkdagen beslaat én op die bouwplaats meer dan 20 werknemers tegelijkertijd arbeid zullen verrichten of;
  • voor bouwwerken waarvan de realisatie meer dan 500 mandagen vergt.

Voor die kennisgeving aan de Inspectie SZW is een model voorgeschreven. Het kennisgevingsformulier moet op de bouwplaats worden aangebracht en er moet een V&G plan ontwerpfase worden opgesteld. Voorafgaand aan het V&G plan worden de arborisico's geïnventariseerd en maatregelen vastgesteld om die risico's weg te nemen.

Voor een bouwwerk waar twee of meer werkgevers arbeid zullen (gaan) verrichten, stelt de opdrachtgever een V&G-coördinator ontwerpfase aan. Deze coördinator moet de risico-inventarisatie (ontwerpfase) verrichten, het V&G plan ontwerpfase opstellen en een V&G-dossier opstellen. In dit dossier worden de maatregelen beschreven die zijn genomen om arborisico's te voorkomen die tijdens werkzaamheden in de beheersfase (tijdens onderhoud en verbouw, dus ná de oplevering) kunnen ontstaan.

Download de Leidraad V&G Verplichtingen
Download de V&G Ontwerpwijzer

Verplichtingen hoofdaannemer in de uitvoeringsfase (op hoofdlijnen):

  • voor een bouwwerk, waar twee of meer werkgevers arbeid laten verrichten, moet een coördinator uitvoeringsfase worden aangesteld en;
  • voor bouwwerken, waarvan de bouwtijd méér dan 30 werkdagen beslaat én op die bouwplaats meer dan 20 werknemers tegelijkertijd arbeid zullen verrichten, óf voor bouwwerken waarvan de realisatie meer dan 500 mandagen vergt, wordt een V&G-plan opgesteld. Het V&G-plan spitst zich toe op de gemeenschappelijke risico’s, die meer dan één werkgever (in de regel onder- en nevenaannemers) aangaan. De projectrisico-inventarisatie en –evaluatie van een individuele (onder)aannemer hoort dus niet thuis in het V&G-plan, wél de onderdelen hieruit die gemeenschappelijke risico's inhouden.

De coördinator uitvoeringsfase is onder meer belast met de coördinatie van de gemeenschappelijke V&G-zaken. Hij moet inspelen op risicovolle situaties die de veiligheid en gezondheid van de werknemers van samenwerkende werkgevers bedreigen. Daarnaast moet hij passende maatregelen nemen en met alle werkgevers op de bouwplaats hierover afspraken maken. Ook moet hij controleren of de werkgevers zich aan de afspraken houden én zo nodig corrigerende maatregelen nemen. Bij tussentijdse wijzigingen in de planning of in de uitvoering van het bouwproject past hij het V&G-plan hierop aan.

Volandis heeft de V&G-Planner ontwikkeld waarmee je op eenvoudige wijze een V&G-plan kunt maken van de uit te voeren werkzaamheden op het bouwproject. Dit doe je door bij voorkeur de gegevens uit het BEM (of rechtstreeks uit de database) te kopiëren naar het V&G-plan. De risico-inventarisaties die op deze wijze zijn geplaatst in het V&G-plan zijn te importeren en exporteren. Het uitwisselen van V&G-plannen en het samenstellen van één V&G-plan word hierdoor minder gecompliceerd. Daarnaast kun je in de V&G-Planner afspraken tussen verschillende partijen vastleggen over samenwerking en voorlichting. Klik hier voor de V&G-Planner op de website van Volandis.

Veiligheid in Aanbestedingen (ViA)

Ondertekenaars van de Governance Code Veiligheid in de Bouw (GCVB) nemen vanaf 1 januari 2022 veiligheidsbewustzijn op als verplichting in aanbestedingen en/of contracten. Dit gebeurt onder de noemer Veiligheid in Aanbestedingen, kortweg ViA. De verplichting raakt veel bedrijven, aannemers, onderaannemers en ook architecten- en ingenieursbureaus. Wat houdt de verplichting in?
Vanaf 2022 hanteren opdrachtgevers de zogenoemde NEN Veiligheidsladder (Safety Culture Ladder) om het veiligheidsbewustzijn van organisaties meetbaar, inzichtelijk en vergelijkbaar te maken. Om het veiligheidsbewustzijn als keten te verhogen wordt niet alleen certificering gevraagd van opdrachtnemers, ook de opdrachtgevers laten zich certificeren! Zo ontstaat er een gezamenlijke en eenduidige aanpak voor de gehele sector. Een audit voor veiligheidsgedrag gebeurt op bedrijfsniveau, maar mag ook op projectniveau. In onderstaande film wordt ViA toegelicht.

De ondertekenaars van de Governance Code Veiligheid in de Bouw (GCVB) hebben een nieuwsbrief in het leven geroepen om bedrijven periodiek te informeren over de ViA. Naast nieuwsfeiten en tips komt in elke nieuwsbrief een bedrijf aan het woord dat inmiddels is gecertificeerd op de Veiligheidsladder. Zij vertellen wat dit voor het bedrijf heeft betekend en opgeleverd. Wil je de nieuwsbrief ontvangen? Schrijf je dan in via het aanmeldformulier.

Het is belangrijk om al vóór het sluiten van de overeenkomst inzicht te hebben in de veiligheidsrisico’s en wie welke verantwoordelijkheden draagt. Is er bijvoorbeeld een voldoende specifiek V&G-plan (veiligheids- en gezondheidsplan)? Heeft de constructeur nagedacht over de planning van de werkzaamheden en eventuele tijdelijke constructies die aangebracht moeten worden? Wie zorgt voor de verkeersmaatregelen? En is nagedacht over veiligheidsrisico’s tijdens het gebruik van het bouwwerk? Bouwend Nederland heeft een lijst met voorbeeldvragen opgesteld die bij een nota van inlichtingen gesteld kunnen worden.

© Bouwend Nederland